Teknoloji

Yapay zeka nedir – Yazılımla nasıl bağlantılı?

Yazılım sektörü ekonominin güçlü bir kolu mu? Yazılım geleceğin meslekleri arasında mı ? Yazılımcılar neden çok önemli bir sürecin parçası

Yapay zeka nedir kısaca;

Yapay zeka, insan davranışlarını baz alarak, insan gibi düşünce gücüyle bağımsız hareket edebilme kabiliyetini taklit ederek, yazılımların kombinasyonuyla yapay olarak oluşturulmuş robot ve robot teknolojilerini temsil eden teknoloji türünün adıdır. Yapay zekanın adının aslında gerçek hayattaki bildiğimiz ‘zeka’ olgusuyla tam olarak alakası yoktur. Tanımdan genel beklenti zeki olmak değil insansı olmaktır.

Yapay zeka ne kadar zeki?

Yapay zeka zeki olmak zorunda mı? Hayır değil elbette. Peki günümüzdeki yapay zeka teknolojilerinin öncüleri kim? Bunu zaten biliyoruz, ancak bu yapay zekalara ne isim verilecek? Aslında günümüze bakacak olursak gelecekte yapay zekaların isimlerinin ne olacağını kestirmek çok zor olmasa gerek. Google, Facebook Twitter ve benzeri platformların hepsinin ilerleyen aşamalarda sorduğumuz birçok soruya cevap veren robotlara dönüşmesi an meselesi. Ama çok kısa bir an değil. Elbette yapay zekaya vereceğimiz adın önemi de yok. belki Facebook veya Google herhangi bir yapay zeka robotu olarak karşımıza çıkmayabilir ama başka bir isimle karşımıza çıkmayacakları ne malum. Bu gerçekler Facebook veya Google’ın Zeki olmayacakları anlamına gelmez. Günümüzde robot teknolojilerini de göz önünde bulundurduğumuz zaman, gücünü Facebook’tan Google’dan Twitter’dan veya bunların hepsinin birleşiminden, yararlanan bir yapay zeka, bir robota entegre edilerek karşımıza çıkabilir. Zaten çıktı da. Ancak şimdilik yeterince zeki değiller!

Yapay zeka gerçekten zeki olacak mı?

Yapay zeka günümüzde akılcı ve mantıksal bir zekâya sahip değil…  Buda onu halen beklediğimiz zeka tanımının yanına yaklaştırmıyor bile. Çünkü henüz, basit makinelerdeki veri girişlerinden fazlası değiller. Ve elbette burada bize sunulan aslında yazılım dünyasının ürünleri. Bu bağlamda yapay zekanın ne olacağı bile kesin değilken, bize filmlerde gördüğümüz herşeyi bilen araştıran ve anında cevap veren sesli yardımcıları baz alabiliriz. Blade runner filmindeki de bir yapay zeka idi mesela… Ancak o sadece fütüristik bir film ve işin içine duygusal zekayı da katarsak durumu yakın gelecekten daha da ileriye ötelemiş oluruz. Bu bağlamda filmlerde görmeye alışık olduğumuz yapay zekaları yakın bir gelecekte görmek olası değil. Yapay zekada başarılı bir örnek yüzyılımızın çok ötesinde.

Yapay zeka ve günümüzde sunduğu olanaklar

Cep telefonları, uygulama mağazaları, birbirinden eğlenceli oyunlar, başka insanlarla iletişime geçmemizi sağlayan arkadaşlık uygulamaları ve benzeri çöpçatanlık siteleri, derken hayran olunacak özelliklerde karşımıza çıkan birçok eğlenceli program ve uygulamalar söz konusu elbette. bütün bu uygulamalar ile hayatımızın gidişatının, olumlu veya olumsuz etkilendiğini söylemek mümkün değil mi? Elbette altını çizmeye çalıştığım bu gelişimin olumlu tarafları ve de tarafsız gözlemim. İşimizi gören o kadar çok uygulama var ki. Tıp alanında doktorlara yardımcı olan, herhangi bir felaket esnasında hayat kurtarmak için tasarlanan robotlar en somut örnekler olarak sıralanabilir de. Bir çok alanda, bu uygulamalar ve robotlar, yaratıcılıkta sınır tanımayanlar için hayran olunacak şeyler ortaya çıkarmalarını sağlayan veya kendilerinden istenileni yapmaya programlanmış insan ürünleri olup çok ciddi gelişmelerdir. Tüm bunlar yapay zekanın başlangıç düzeydeki zekasıyla mümkün kılınan olanaklardır.

Ancak bahsi geçen zekadan beklentimizi karşılamasalar da,  bu ürünleri ve yazılımları oluşturanlar, düşünenler, diğer bir yandan bundan yarar sağlayan ihtiyaç duyanların harika işler çıkarması vs. derken yapay zekanın bence, kendi başına bir zeka bütününe dönüşmesini beklemek zaten nedendir ki 😂 Düşünsenize gelecekte bir gün bir bardak su istediğiniz yapay zekalı robot size, ‘kalk kendin al’ diyecek Yapay zeka gerçek bir zekaya ulaşırsa neler olmaz ki? 

Yazılım dünyası

yapay zeka

Yazılım, dünya nüfusunun yüzde 10’un dan bile daha az kısmının vakıf olabildiği bir bilgi bütünü, yazılımcılar ise bu mesleği icra eden kişilerdir. Neden bu kadar önemli bu yazılım denen şey? Yazılımlar neler yapabilir ? Veya neleri yapamayabilir? En çok istenilen ve en çok geliştirilmek istenen sektör neden yapay zeka?

Yazılım sektörü olmasaydı şu an, sağlık sektörü, devlet sektörü, eğitim sektörü ve diğer sektörler bu raddeye gelemezlerdi. Neden? Çünkü günümüzdeki hizmetlerin çoğunluğu tartışmaya açık olmakla birlikte yazılımla günümüzdeki halini almıştır. Örneğin E-devlet bu yazılımlardan önemli bir tanesi olup, bir zamanlar devlet kurumlarını kapı kapı gezerek yaptığınız ve bazen günler alan bütün işleri bir kaç dakika içinde yapmamızı sağlıyor. MHRS randevu sistemi de işleri kolaylaştıran bir diğer yazılım. Bildiğiniz tüm şirketler işlerini artık belli merkezlere bağlı olan yazılımlar ile yürütüyor. Ve bir gün tüm sorumluluk yazılımların kontrolüne geçebilir. Ancak bu tür verilerin kontrolü yapay zekalara teslim edilir mi bu da ayrı bir konu. Sosyal medya mecralarının hepsi, yine yazılım sektörünün ürünleri olan projeler olup, bu yazımda altını çizmek istediklerime, ve yazılımın bütünsel olarak neleri kapsadığını anlatmama yardımcı olması için verdiğim örneklerdir.

İşlerimizi veya ilişkilerimizi ve dahi fotoğrafları paylaştığımız sosyal medya platformları bir yana, bunların kurulu olduğu cihazlarımız bile yazılım sektörü olmadan hiç bir anlam taşımaz. Aslında yazılımlar elektronik cihazların ve bilumum robotların ruhunu temsil etmektedir diyebiliriz. Diğer bir yandan da yazılım dediğimiz şey, donanım olmadan anlam teşkil edemez. yazılım ve donanım olgusu Ruh ve insan gibi bir bütündür.

Yazılım ve donanım sektörü

Yazılım sektörü, donanım sektörüyle birlikte gelişiyor. Ancak donanım sektörü yazılım sektörünün bir tık gerisinde denebilir. Aslında gelişen teknoloji ve teknolojinin gelişimiyle birlikte buna uyum sağlayan yazılımdır. Ancak yazılımlar donanımlara hareket vb anlamlı şeyler katmak için tamamen uyarlanabilir olsa da buna çoğunlukla donanımın sınırları engel olacaktır. Veya bu durum bazen tam tersi durumlar için de geçerli olabilir. Bu süreçte dev şirketlerin ihtiyaç duyduğu tek faktör bu alanda yetişmiş uzman yazılımcılar ve robotik teknoloji mühendisleri! Bu gelişim, sürekli ve karşılıklı olarak gelişmeye devam edecek. Çok gelişmiş yazılımların neler yapabileceğine biraz ütopik bir şekilde bakarak şöyle bağlamaya çalışalım

Gelecekte olası korkmamız gerekenler

Henüz çok erken olsa da, diyelim ki; Hem yazılım hem de donanım anlamında, yetkin bir yazılım ve donanım ikilisinin olduğu bir gelecekte, örneğin, insansı robotlar ve muhteşem yapay zeka yazılımlarının sonucunda, ortaya neler çıkabileceğini tahmin etmeye kalksanız, elinizde milyonlarca alternatif olabilir.

Şimdilik korkmamız gereken bir şey yok. Tehlikeli yapay zeka ürünleri çok uzak bir gelecekte olası görünüyor. Hani kontrolden çıkan savaş robotları vs. şimdilik sadece filmlerde. Ancak, bir ütopya gibi görünen yazılımın sınırları açısından bakacak olursak, günümüzdeki hallerine örnek teşkil edecek bir kaç şey göstermek mümkün. Yazılımlar günümüzde neler yapabilir vaziyette? Yukarıdaki paragrafta örnek verdiğim, E-devlet ve MHRS randevu ve sosyal medya olarak bildiğimiz tüm platformlar geçmişe oranla işlerimizi kolaylaştıran örneklerdir. Yani insanlara ihtiyaç duyduğumuz tüm işleri artık yazılımlar yapıyor değil mi? 30 yıl önce durum böyle miydi? Tabii ki değildi.

Bunun haricinde gün yüzü görmemiş milyon, belki milyar dolarlık çok özel yazılımlar da söz konusu. Örneğin silah teknolojileri için geliştirilen yazılımlar da bu çok yüksek kabiliyetli savaş makinelerine hayat verirler. Ve bu ürnler, bütün olarak diğer ülkelere satılır. Yanı savaşlarda bile bu yazılımlara güvenilir. Örneğin, şu sıralar ülkemizde ve dünyada sansasyon yaratan S400 meselesi bu duruma iyi bir örnek olabilir. Ayrıca bu gelişmiş yazılım ve donanım bütünü için ülkemiz büyük miktarda para ödemişti. Özetle korkmamız gereken, yapay zekaların yönettiği savaş makineleridir. Evet aynı terminatör film serisinde olduğu gibi. Ancak hali hazırdaki yazılım ve donanım bütünüyle bu şimdilik korkmamız gerekenler arasında değil. Ben tahminen korkmamız gereken tehlikeli bir yapay zekanın oluşabileceği bir zemin için en az 60 70 yıl kadar daha zamana ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum. https://tr.wikipedia.org/wiki/Yapay_zek%C3%A2

Yapay zeka ve yapay zekanın yönettiği yazılımlar

Sektörde türlü türlü yazılımlar mevcut. Bazı yazılımlar öylesine güçlü ki, onların işi kazananı hesaplamaktır. Üst yazılımlara verilen veri izleme izinleriyle veya somut olanları gözlemleyerek, üst yazılımlar olasılıkları hesaplar ve kimin yenebileceği ile ilgili tahminler yaparlar. Alttaki videoda Resident evil serisinin son bölümünde bir dövüş sahnesinde bir yazılımın dövüş sırasında hesaplar yaparak kimin galip geleceğini hesaplayabildiği kurgusal olarak resmedilmeye çalışılmış. Bu kurguda bir diğer yazılımın da başarısızlığı söz konusu. Evet anladığınız üzere bu bir savaş tahmin yazılımı. Videoya bir bakın 👍
Bunun gibi hesaplamalar, şimdilik uzak gelecekteki bir bilim kurgu olsa da günümüzde bunu oynadığımız oyunlar veya kullandığımız bazı uygulamalar zaten yapıyor.

savaş tahmin yazılımı

Eğer bu konu ilginizi çektiyse, bununla alakalı olarak, yapay zekanın olasılık sınırlarını zorlayan ve kuantum bilgisayarlara kadar uzanan teorileri ele aldığım ‘Robotların ruhu’ başlıklı yazı kesinlikle ilginizi çekecek türden.

Güncelleme: 19 kasım 2020:

Bu yazıyla çok alakalı olduğunu düşündüğüm alttaki video hem bu yazıma hem de bir sonraki tavsiye ettiğim yazıma eklenmiştir…

One comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir